Fazla çalışma, tatil çalışması ve denkleştirme
Haftalık 45 saat, günlük 11 saat sınırı, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma zamları, 270 saat üst sınırı, serbest zaman, denkleştirme, UBGT ve hafta tatili çalışmaları.
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır ve saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir. Yıllık üst sınır 270 saattir ve işçinin yazılı onayı gerekir.
Bu konudaki son değişiklikler
Temel sınırlar
- Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir (md. 63).
- Günlük çalışma süresi, denkleştirme uygulansa dahi 11 saati aşamaz.
- Gece çalışması (20.00–06.00 arası) 7,5 saati aşamaz (md. 69).
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
| Tür | Tanım | Zam |
|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma | Saat ücretinin %50 fazlası |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, bu sürenin üzerinde 45 saate kadar yapılan çalışma | Saat ücretinin %25 fazlası |
Saatlik ücret = aylık brüt ücret ÷ 225. 225, haftalık 45 saatin aylık karşılığıdır (7,5 saat × 30 gün).
Koşullar
- İşçinin yazılı onayı alınmalıdır. Onay iş sözleşmesi yapılırken veya ihtiyaç duyulduğunda alınabilir; işçi onayını 30 gün önceden bildirmek koşuluyla geri alabilir.
- Yıllık fazla çalışma 270 saati aşamaz (md. 41).
- 18 yaşından küçükler, gebe ve emziren kadınlar, kısmi süreli çalışanlar ve sağlık nedeniyle fazla çalışması sakıncalı olanlara fazla çalışma yaptırılamaz.
Serbest zaman
İşçi isterse fazla çalışma ücreti yerine, her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışma için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilir. Serbest zaman 6 ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılır.
Ücrete dahil etme
Sözleşmede fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu kararlaştırılabilir. Yargıtay uygulamasına göre bu tür bir hüküm, yıllık 270 saatle sınırlı olarak geçerlidir; bu sınırı aşan fazla çalışmalar ayrıca ödenmelidir.
Denkleştirme
Tarafların anlaşmasıyla haftalık 45 saat, haftanın çalışılan günlerine farklı şekilde dağıtılabilir. Bu durumda 2 aylık (toplu iş sözleşmesiyle 4 aya kadar) denkleştirme süresi içinde haftalık ortalama 45 saati aşmamak kaydıyla bazı haftalarda 45 saati aşan çalışma fazla çalışma sayılmaz. Günlük 11 saat sınırı yine geçerlidir.
Tatil günlerinde çalışma
| Durum | Ödeme |
|---|---|
| Ulusal bayram ve genel tatilde çalışma (UBGT) | Çalışılan her gün için 1 günlük ek ücret (md. 47) |
| Hafta tatilinde çalışma | Yargıtay uygulamasıyla günlük ücretin %50 fazlası ek ödeme |
- Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle kararlaştırılır; hüküm yoksa işçinin onayı gerekir (md. 44).
- İşçiye 7 günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmelidir (md. 46).
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Somut olaylarda iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve Yargıtay’ın güncel kararları sonucu değiştirebilir. Düzeltme önerin.